ATEX 2014/34 DİREKTİFİNE GÖRE YAPILAN BELGELENDİRME İÇİN PATLAMAYA KARŞI KORUMA TİPİ STANDARTLARI

ATEX 2014/34 direktifine göre yapılan belgelendirmelerde standartların kullanımı opsiyoneldir. Zira direktifin Clause 1 de Harmonize Standart. tanımı şöyle yer almaktadır: (Chapter 1 General Provisions Article 1 Scope (18) ‘harmonised standard’ means harmonised standard as defined in point (c) of point 1 of Article 2 of Regulation (EU) No 1025/2012) Bir ürünün standart öngörülerine uygunluğu Uygunluk değerlendirmesindeki uygunluk anlamına gelir

 

ATEX Yönetmeliği (Türkçe) Madde 14 e göre ürünlere ilişkin uygunluk varsayımı şöyle belirtilmektedir:

 

(1) Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde referans numaraları yayımlanmış uyumlaştırılmış standartlara veya bunlara karşılık gelen Uyumlaştırılmış Türk Standartlarına veya bunların ilgili bölümlerine uygun olan ürünlerin, bu standartlar veya ilgili bölümleri kapsamında Ek‐2’de belirlenen temel gereklere uygun olduğu varsayılır(ATEX 2014/34 direktifi Chapter 3 Conformıty of The Product Article 12: Presumption of conformity of products : Products which are in conformity with harmonised standards or parts thereof the references of which have been published in the Official Journal of the European Union shall be presumed to be in conformity with the essential health and safety requirements set out i in Annex II covered by those standards or parts thereof.)

 

Onaylanmış Kuruluşlar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Onaylanmış Kuruluşların Görevlendirilmesi, İzlenmesi ve Denetlenmesinde Esas Alınacak Temel Kriterler Tebliği (SVGM: 2019/7 no’ lu Tebliğ’de) belgelendirmede kullanılacak standartlar hakkında şöyle denmektedir:

Onaylanmış Kuruluşun Yükümlülükler başlığı altında Madde 15 (2) (ı) da;

-       Kendi görev alanı kapsamında bulunan mevzuat ve standartlara ilişkin gelişmeleri takip edecek mekanizmaların oluşturulmasını ile yükümlüdür denilmektedir

Yani standartlar onları çıkaran kuruluşlarca yenilenip güncelleştirildikçe bunların yürürlüğe girecekleri ve geçerli olacakları süreler Onaylanmış Kuruluşlarca takip edilmeli ve gerekleri yerine getirilmelidir. Ürün tasarımlarında inavasyonla yenilenmiş teknolojiye uygun (state of the art) belgelendirme taleplerinde bunların standartları da yenilenmekte ve teknolojiye uygun hale getirilmektedir. Dolayısı ile Onaylanmış Kuruluşlar bu tip yenilikleri ürünlerini belgelendirdiği kuruluşlara hatırlatmakla ve örneğin yeni duruma uygun yeni ve /veya farklı testlerin yapılması gerektiğinde bunları yerine getirmekle yükümlüdürler

ATEX de ELEKTRİKLİ EKİPMAN BELGELENDİRİLMESİNDE KULLANILAN

KORUMA TİPLERİ STANDARTLARI (Yerüstü Patlayıcı ortamları için)

TS EN 60079-14: 2014 Table 2

GAZLAR

ATEX

EPL

KORUMA TİPİ

KOD

İLGİLİ STANDART

Zone 0

Ga

Kendinden Güvenlik

ia

EN/IEC 60079-11

Kapsül İçine alma

ma

EN/IEC 60079-18

Her birisi EPL ‘Gb’ yi karşılayan iki bağımsız tipi

 

EN/IEC 60079-26

Ekipmanın ve optik ışıma kullanan iletim sistemlerinin korunması

“op is”

EN/IEC 60079-28

Özel Koruma

“sa”

EN/IEC 60079-33

Zone 1

Gb

Alevsızdırmaz Muhafazalar

“d”

EN/IEC 60079-1

Artırılmış Emniyetlilik

“e”

EN/IEC 60079-7

Kendinden Güvenlik

ib

EN/IEC 60079-11

Kapsül İçine Alma

mb

EN/IEC 60079-18

Yağa daldırma

“o”

EN/IEC 60079-6

Basınçlandırılmış Muhafazalar

“p” ”px” “py” “pxb” “pyb”

EN/IEC 60079-2

Tozla doldurma

“q”

EN/IEC 60079-5

FIELDBUS Kendinden Emniyetlilik Kavramı

 

EN/IEC 60079-27

Ekipmanın ve optik ışıma kullanan iletim sistemlerinin korunması

“op is” “op sh” “op pr”

EN/IEC 60079-28

Özel Koruma

“sb”

EN/IEC 60079-33

Zone 2

Gc

Kendinden Güvenlik

“İc”

EN/IEC 60079-11

Kapsül İçine alma

“mc”

EN/IEC 60079-18

Kıvılcım Çıkarmaz

“n” veya “nA”

EN/IEC 60079-15

Sınırlı Havasızdırmaz

“nR”

EN/IEC 60079-15

Enerji Sınırlamalı

“nL”

EN/IEC 60079-15

Hermetik Kapatılmış Ekipman

“nC”

EN/IEC 60079-15

Basınçlandırılmış Muhafazalar

“pz” veya “pzc”

EN/IEC 60079-2

Ekipmanın ve optik ışıma kullanan iletim sistemlerinin korunması

“op is” “op sh” “op pr”

EN/IEC 60079-28

Özel Koruma

“sc”

EN/IEC 60079-33

TOZLAR

Zone 20

Da

Kendinden Güvenlik

“ia” veya “iaD”

EN/IEC 60079-11

veya

EN/IEC 60241-11

Kapsül İçine alma

ma

EN/IEC 60079-18

Muhafaza ile Koruma

“ta”

EN/IEC 60079-31

Özel Koruma

“sa”

EN/IEC 60079-33

Zone 21

Db

Kapsül İçine Alma

“mb”

EN/IEC 60079-18

Muhafaza içine alma

“tb”

EN/IEC 60079-31

Kendinden Güvenlik

“İb”

veya

“ibD”

EN/IEC 60079-31

veya

EN/IEC 60241-11

Basınçlandırılmış Muhafazalar

“pD”

EN/IEC 60241-4

Özel Koruma

“sb”

EN/IEC 60079-33

Zone 22

Dc

Kapsül İçine alma

“mc”

EN/IEC 60079-18

Muhafaza ile Koruma

“tc” veya “tD”

EN/IEC 60079-31

veya

EN/IEC 60241-1

Basınçlandırılmış Muhafazalar

“pD”

EN/IEC 60241-4

Kendinden Güvenlik

“İc”

EN/IEC 60079-11

Özel Koruma

“sc”

EN/IEC 60079-33

Bu tabloda gelecekte “yeni koruma tipi işaretleme kodları” da yer alabilecektir

           

ATEX de EKİPMAN BELGELENDİRİLMESİNDE KULLANILAN

KORUMA TİPLERİ STANDARTLARI (Yeraltı Patlayıcı ortamları için)

Kategori M1

TS/EN/IEC 50303

60079-35-2  Grizulu madenlerde kullanılacak madenci başlambaları- Performans özellikleri

Kategori M2

TS/EN/ ISO 80079-38

Yer altı maden ocaklarında potansiyel patlayıcı ortamlarda kullanılan ortamlarda kullanılan donanımlar ve bileşenler

TS/EN/ ISO 80079-36

Patlayıcı Ortamlar için elektrikli olmayan teçhizat Temel Gereklilikler

TS/EN/ ISO 80079-37

Patlayıcı Ortamlar için elektrikli olmayan teçhizat için “c” “b” ve “k” tip koruma tipleri

TS/EN/IEC 50628

Yeraltı Madenlerinde Elektrikli Teçhizatın Kurulumu

TS/EN 1834-2

Grizu veya Tozlara Hassas olan Yeraltındaki Çalışmalarda Kullanılan Gidip Gelme Hareketli İçten Yanmalı Grup I Motorlar

TS/EN/IEC 1804-1

Yeraltı madenciliğinde kullanılan Tahkimat

TS/ EN/IEC 1804-2

Yeraltı madenciliğinde kullanılan Tahrikli Direkler

TS/EN/IEC 14973

Yeraltı Tesislerinde kullanılan Konveyör Bantların elektriksel ve alevlenebilirlilik özellikleri

 

Her bir koruma tipi standardı kendi içerisinde başka atıf standartlar da içerebilmektedir. Bu nedenle bu tip atıf (referans) standartlar da ilgili uyumlaştırılmış (harmonize) standardın bir parçası kabul edilir. Dolayısı ile belgelendirmede bu standartların gereklilikleri de aranır ve gereği yerine getirilmelidir.

 

Bir exproof teçhizatın belgelendirilmesinde uyumlaştırılmış standart yok ise ATEX 2014/34/AB Yönetmeliğinin (Türkçe) Madde 14 (2) e göre değerlendirme yapılır. Yani uyumlaştırılmış standartların yokluğunda;

-         “Mevcut Ulusal Standartlar” ve

-         “Önemli Görülen Teknik Şartnamelerle” veya

-         “Direktifin Annex II (Ek‐2)’de belirlenen Temel Sağlık ve Güvenlik Gereklerinin doğru uygulanması”

ile ilgili tarafların dikkatini çekebilmek üzere gerekli görülen her türlü tedbir alınır. Bu aşamada belgelendirme sonucunda özellikle ATEX 2014/34/EU direktifi Ek 3 (Modül B)  EU Type Examination belgesinde yer alması gereken standart öncelikle patlamaya karşı korumalı ekipman için genel gereklilikler standardı olarak EN/IEC/ISO 60079-0 standardı belirtilir

 

 

ATEX de KORUYUCU SİSTEM (Patlayıcı Gaz/Toz ortamları için) OLARAK TANIMLAMASI YAPILAN ÜRÜNLERİN BELGELENDİRİLMESİNDE KULLANILAN STANDARTLAR

- Bu standartlardan EN ile belirtilen Uyumlaştırılmış Standart “Harmonize Standart”dır ve ATEX 2014/34/EU direktifine göre belgelendirilmesi yapıldığında belgesi üzerine Uyumlaştırılmış Standart “Harmonize Standart” olarak belirtilebilir

- BS ile belirtilen standartlar sadece İngiltere de kullanılan standartlardır, ATEX de Uyumlaştırılmış “Harmonize” değildir

- NFPA standartları Kuzey Amerika standartları olup, ATEX de harmonize standart değildir, sadece ilgili ürünlerin belgelendirilmesi sırasında; bilgilenme ve farkındalık standardı olarak kullanılabilir. ATEX 2014/34/EU direktifine göre ilgili ürünün belgelendirilmesi yapıldığında belgesi üzerinde "Harmonize Standart" olarak belirtilemez

BS 5908:2012 Fire and explosion precautions at premises handling flammable gases, liquids and dusts

Part 1: Code of practice for precautions against fire and explosion in chemical plants, chemical storage and similar premises

Part 2: Guide to applicable standards and regulations

BS EN 14797: 2006 Explosion venting devices

This European Standard specifies the requirements for venting devices used to protect enclosures against the majör effects of internal explosions arising from the rapid burning of suspended dust, vapour or gas

BS EN 14491:2012 Dust explosion venting protective systems

This European Standard specifies the requirements for dust explosion venting protective systems

BS EN 14994: 2007 Gas explosion venting protective systems

This European Standard specifies the basic design requirements for the selection of a gas explosion venting protective system

NFPA 68 Standard on Explosion Protection by Deflagration Venting (2018)

The US National Fire Protection  Association is recognised as the leading global authority on explosive events. This document provides specific recommendations for the design, location, installation, maintenance and operation of explosion vents

FM Global FM 4440 Approval Standard for Explosion Venting Systems

The standard sets out the performance requirements for explosion venting systems – examined for their ability to remain in place under normal conditions but to fail at pre-determined pressure levels.  It also covers wall fasteners to secure Wall panels to buildings, plus latches and magnetic release devices

FM Global Property Loss Prevention Data Sheet 1-44 Damage-Limiting Construction

This provides guidelines for the design and construction of building components including explosion venting panels, based on the pressures, room areas and the type of substances being used or stored in the building

HTM 02-01 Medical gas pipeline systems – Part B:  Operational management

The Department of Health’s Health Technical Memoranda (HTMs) provide best practice engineering standards for healthcare providers. HTM 02-01 Part B covers operational management issues

British Compressed Gases Association Code of Practice 44:

The storage of gas cylinders

This code of practice provides advice and guidance for the safe storage of gas cylinders, including recommendations for construction of stores

HSG51 Storage of flammable liquids in containers

This guidance is for those responsible for the safe storage of flammable liquids in containers up to 1,000 litre capacity. Covers the fire and explosion hazards and is designed to be used with DSEAR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Necdet KARABAKAL

Fizik Yük. Müh.

www.necdetkarabakal.com

www.exbelgelendirme.com